NKWD

Logo NKWD

Narodnyj Komissariat Wnutriennich Dieł (pol. Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych, ros. НКВД – Народный комиссариат внутренних дел) – centralny organ administracji państwowej w sowieckiej Rosji i ZSRR, policja polityczna, centrala sił bezpieczeństwa jednocząca wszystkie służby milicyjne i porządkowe, zarząd Gułagu oraz wywiad polityczny, stanowiący główne narzędzie stalinowskiego terroru.

• Człowiek to dumnie brzmi,
  powiedział ich wielki Maksym,
  a oni tu biją cię w mordę
  i mówią , że jesteś sukinsyn.
  Cóż począć taki syn chce
  za kratą NKWD?
  Mówmy k. mać jak paciorek
  spłowiałej gwieździe czerwonej.
  • Autor: Władysław Broniewski, Człowiek to brzmi dumnie, 1941.

NKWD w raportach Armii Krajowej

• W armii terror NKWD, zanik reakcji duszy, morale tak jak u zwierząt, strach przed NKWD i chęć najedzenia się.

• Według zaobserwowanych przejawów życia sowieckiego NKWD jest w Rosji instytucją boską...

• Wyżsi oficerowie prowadzą życie luksusowe, przeważnie każdy wozi z sobą oficjalną kochankę – wzorem byłej armii carskiej.
  • Źródło: Raport Komendy Okręgu AK Białystok z 10 października 1944 r., [w:] Białostocczyzna 1944–1945 w dokumentach podziemia i oficjalnych władz, oprac.J. Kułak, „Dokumenty do dziejów PRL”, zesz. 10, Warszawa 1998, s. 39–47.