Stanisław Wyspiański

Stanisław Wyspiański – autoportret

Stanisław Wyspiański (1869–1907) – polski dramaturg, poeta, malarz, grafik i architekt.

Noc listopadowa (1904)

• Listopad, to dla Polski niebezpieczna pora?
  • Źródło: scena 2

• Umierać musi, co ma żyć.
  • Źródło: scena Pod posągiem Sobieskiego

Wesele

 Poniżej znajdują się wybrane cytaty, więcej znajdziesz w osobnym haśle Wesele (dramat).

• Chłop potęgą jest i basta.
  • Postać: Gospodarz do Poety; akt I, scena 24

• Miałeś, chamie, złoty róg,
  miałeś, chamie, czapkę z piór:
  czapki wicher niesie,
  róg huka po lesie,
  ostał ci się ino sznur,
  ostał ci się ino sznur.
  • Postać: Chochoł; akt III, scena 38 (ostatnie słowa dramatu)
  • Opis: złoty róg symbolizuje utracone szanse.

• Niech na całym świecie wojna,
  byle polska wieś zaciszna,
  byle polska wieś spokojna.
  • Postać: Dziennikarz do Czepca; akt I, scena 1

Wyzwolenie

• A mu mamy wielką scenę,
  dwadzieścia kroków wszerz i wzdłuż.
  • Źródło: akt I, 1903

• Musimy zrobić coś, co by od nas zależało, zważywszy, że dzieje się tak dużo, co nie należy do nikogo.
  • Źródło: akt II, 1903

• Nie będziesz wzywał imienia Polski nadaremno!
  • Źródło: akt II, 1903
  • Opis: parafraza przykazania biblijnego

• Poezjo, precz!!! Jesteś tyranem!!

• Polonez, grany dźwiękiem słów.
  • Źródło: akt I, 1903

• Scena wielka otwarta, Kościół Boga czy Czarta.
  • Źródło: akt I, 1903

• Strójcie mi, strójcie, narodową scenę!
  • Źródło: akt I, 1903

Inne

• Dola, los, wieczna krzywda człowieka!
  • Źródło: Klątwa, wiersz 804, 1899

• Idą posępni,
  a grają im dzwony.
  • Źródło: Kazimierz Wielki

• Idziesz przez świat
  i światu dajesz kształt
  przez twoje czyny.
  • Źródło: Kazimierz Wyka, Nowe i dawne wędrówki po tematach, wyd. Czytelnik, 1978, s. 212.

• Krzyż przeklnę, Chrystusa godło, gdy męką naród uwiodło!
  • Źródło: Księga cytatów z polskiej literatury pięknej od XIV do XX wieku, wyb. Paweł Hertz, Władysław Kopaliński, Warszawa 1975, PIW, s. 569.
  • Zobacz też: krzyż

• Niech nikt nad grobem mi nie płacze,
  krom jednej mojej żony.
  • Opis: początek wiersza.
  • Źródło: Niech nikt nad grobem mi nie płacze (1903)

• Podejmę może po raz wtóry
  ten trud, co mnie zabijał.
  • Źródło: początek wiersza, 1903

• Przecie trza wprzódy wypróbować, trza coś przecierpieć, coś przeboleć, żeby móc miłość uszanować.
  • Źródło: Księga cytatów z polskiej literatury pięknej..., op. cit.

• Skamander połyska, wiślaną świetląc się falą.
  • Źródło: Akropolis, akt II, wiersz 9–10, 1904

• Teatr mój widzę ogromny.
  • Źródło: Ja ciągle widzę ich twarze, 1904, wiersz wysłany jako list do Adama Chmiela

• Tu mieszka Stanisław Wyspiański i prosi, aby go nie odwiedzać.
  • Opis: tekst kartki, jaka wisiała na drzwiach Wyspiańskiego, kiedy mieszkał z rodziną przy ul. Krowoderskiej 79.
  • Źródło: Leon Płoszewski, Wyspiański w oczach współczesnych, Tom 2, Wydawn. Literackie, Kraków 1971, s. 72.

• Zwól z Wiarą wieków podjąć CZYN.
  • Źródło: Hymn Veni Creator, 1906

• Wypadło mi się zatrzymać w Katowicach, gdyż na dworcu w Krakowie źle mnie poinformowano, i trzy godziny mam czasu. Zwiedzam więc Katowice. Jest to wielkie miasto malutkie. Zupełnie brzydkie i głupie, ale praktyczne, eleganckie i mądre, dziewczęta ładne, głupiuteńkie, sądząc z wyrazu twarzy.
  • Źródło: kartka wysłana do Lucjana Rydla 12 lipca 1898 z Katowic

O Stanisławie Wyspiańskim

• Wielki poeta, który jednocześnie nie był wielkim pisarzem.
  • Autor: Wacław Borowy, Łazienki a „Noc listopadowa” Wyspiańskiego, 1918

• Wyspiański jest jednym z największych wstydów naszych, gdyż nigdy nasz podziw nie rodził się w podobnej próżni, oklaski, hołdy, wzruszenia nasze w tym teatrze nie miały nic wspólnego z nami. Jaki był sekret jego triumfu? Wyspiański również zaspokajał potrzeby, ale były to potrzeby jak najdalsze życiu indywidualnemu, potrzeby Narodu. Naród potrzebował posągu. Naród domagał się narodowego dramatu. Naród potrzebował kogoś, kto by w sposób wielki celebrował jego wielkość. Wyspiański przeto stanął przed narodem i powiedział: oto mnie macie! Żadnej małości, sama wielkość i w dodatku z greckimi kolumnami. Został przyjęty.
  • Autor: Witold Gombrowicz, Dzienniki