Wyjątek potwierdza regułę

Wyjątek potwierdza regułę

• Wyjątek potwierdza regułę
  • Exceptio probat regulam (łac.)
  • Źródło: łacińska formuła prawna

• Wyjątek potwierdza regułę w przypadkach niewyjątkowych.
  • Exceptio probat regulam in casibus non exceptis
    lub
    Exceptio figit regulam in non exceptis. (łac.)
  • Źródło: łacińskie formuły prawne

• Jeżeli coś jest zabronione w drodze wyjątku, to oczywiście jest dozwolone tam, gdzie wyjątek nie zachodzi.
  • Quod si exceptio facit ne liceat, ubi non sit exceptum, ibi necesse est licere.
  • Autor: Cyceron
  • Źródło: Mowa w obronie Korneliusza Balbo (PRO L. CORNELIO BALBO ORATIO)
  • Opis: Przypuszczalnie pierwsze sformułowanie zasady wyrażonej później w formule: wyjątek potwierdza regułę. Korneliusz Balbo nie był Rzymianinem z urodzenia, lecz otrzymał obywatelstwo rzymskie. Tę decyzję zaskarżono, argumentując, że istnieją umowy zabraniające nadawania obywatelstwa członkom niektórych plemion. Jednak Balbo nie należał do żadnego z tych plemion, więc Cyceron dowodził, że skoro prawo dokładnie ustala wyjątki, kiedy coś jest zabronione, to wynika z tego właśnie, że w przypadkach nie objętych tymi wyjątkami jest to dozwolone.

• Wyjątek sprawdza regułę.
  • Źródło: Popularne, błędne tłumaczenie Exceptio probat regulam, w którym czasownik probo, -are wzięty jest w znaczeniu „sprawdzać”, „próbować”, a nie „potwierdzać”.

• Ustawa o obywatelskiej inicjatywie ustawodawczej mówi wprost, iż w jej przypadku nie obowiązuje zasada dyskontynuacji, co znaczy, że w innych przypadkach zasada ta obowiązuje.
  • Autor: Wiktor Osiatyński
  • Źródło: Gazeta Wyborcza, nr 66, 5074, 18–19 marca 2006